NASA'nın 20 yıl önce uzaya gönderdiği uydu Kanada'nın Okotoks kasabasına düştü, dünya rahat bir nefes aldı. Günlerdir düşeceği yer konusunda fallar açılan 6 tonluk uydunun son 32 yılda kontrolsüz biçimde dünyaya düşen en büyük uzay aracı olduğu bildirildi.
ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) tarafından 20 yıl önce uzaya gönderilen "Üst Atmosfer Araştırma Uydusu" (UARS), Kanada'nın batısında yer alan Alberta eyaletinin Calgary kenti yakınlarındaki Okotoks kasabası semalarında parçalanarak düştü. NASA'ya ait Cape Canevaral üssünden yapılan açıklamada, atmosfere girerken parçalanan uydunun dün sabah saatlerinde düştüğü kaydedildi. NASA'nın açıklamasında, 6 ton ağırlığındaki UARS'ın son 32 yılda kontrolsüz bir biçimde dünyaya düşen en büyük uzay aracı olduğu belirtilerek, "Uydu, Kanada ve Afrika ile Pasifik, Atlantik ve Hint okyanusları üzerinde ilerliyordu" denildi.

TEHLİKE OLUŞTURMADI

NASA, geçen hafta bir duyuru yaparak, uydunun parçalarının dünyanın çeşitli bölgelerine düşebileceği, bunun da insanlar için "çok küçük bir risk" oluşturabileceği uyarısında bulunmuştu. Duyuruda, 850 kilometre çapında bir alana yayılabilecek parçaların ağırlıklarının 1 kilogramdan 158 kilograma kadar değişebileceği belirtilmişti. Bilim adamları, uydunun atmosfere girdiği anda en az 26 parçaya bölünebileceğini, bunların insanlara isabet etme olasılığının ise 3 bin 200'de bir olduğunu açıklamıştı. Bilim adamları ayrıca endişe edecek bir durumun olmadığını, her hafta 400 kilogramdan daha ağır cisimlerin uzaydan dünyaya düştüğünü belirtmişti. Dün düşen UARS, 1991 yılında Discovery uzak mekiği ile uzaya gönderilmiş, ardından 2005'te de devreden çıkarılmıştı. Uydu, ozon tabakasını ve atmosferin üst kısımlarındaki kimyasal maddeleri analiz ediyordu. Öte yandan, uydunun dünyaya doğru alçalması ve düşüşe geçmesi, günlerdir sanal ortamın en eğlenceli gündemlerinden biri haline geldi.

BAHİS OYNANDI

Birçok internet sitesi ve haber kanalı uydunun nereye düşeceği konusunu yakından takip ederken, İrlanda merkezli Paddypower.com sitesi de uydunun düşeceği yerle ilgili bahis oyunu başlattı. Bundan önceki son uydu olan Rusya'ya ait Mir Mart, 2001 yılında Pasifik Okyanusu'nun güneyine güvenli bir biçimde düşmüştü. ABD'nin uzay laboratuvarı Skylab da, 1979'da havada parçalanarak Hint Okyanusu'na çakılmıştı. Uzay araştırmalarının ve yolculuklarının başladığı 50 yıldan bu yana, sadece bir kişiye uzaydan düşen bir cisim isabet etti. ABD'nin Oklahoma eyaletinden Lottie Williams, 1977 yılında bir Delta II roketinin enkaz parçasının mağduru oldu. Williams, kafasına düşen parça ile herhangi bir yara almadı. NASA halen uyduların atmosfere girişlerinde herhangi bir kazanın meydana gelmemesi ve "tam denetimli" şekilde düşürülmeleri için çalışmalarını sürdürüyor.

Biri düştü diğeri bir ay sonra

NASA'YA ait UARS uydusunun Kanada'ya düştüğünün açıklandığı gün, bir başka uydu haberi de Almanya'dan geldi. Almanya'ya ait bir uzay teleskopunun ekim ayının son günlerinde dünyaya düşeceği açıklandı. Avrupa Uzay Ajansı'ndan yapılan açıklamaya göre, 2.4 ton ağırlığındaki Röntgensatellit (ROSAT) adlı teleskopun, atmosfere girişi sırasında en az otuz parçaya ayrılacağı, bu nedenle çok büyük bir hasara neden olmasının beklenmediği belirtildi. NASA uzmanları da, Alman uydusunun bir insana isabet ederek zarar vermesi olasılığının 2 binde 1 olduğunu açıkladılar. Uzmanlara göre, ROSAT'ın istikametini değiştirebilecek bir sevk sistemi olmadığından, düşününün engellenmesi ya da yönünün değiştirilebilmesi mümkün değil. ROSAT uzay teleskopu 1999'da uzaya gönderilmiş, ardından güdüm sistemi devre dışı kaldığı için kullanımdan çıkarılmıştı.

Uyduyu esrarengiz kayanın çekim alanı mı düşürdü?

Uydunun düştüğü Okotoks'daki dev kaya yerli halkça kutsal kabul ediliyor. Kasabayla aynı adı taşıyan Okotoks "Büyük kaya" anlamına geliyor.
ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi'ne (NASA) ait UARS uydusunun düştüğü Okotoks kasabasının ilginç özellikleri bulunuyor. Kanada'nın batısındaki Alberta eyaletinin Calgary kentine bağlı olan 24 bin nüfuslu kasaba, dünyanın en büyük "eratik kayasına" (buzulların hareketleri aracılığıyla bir bölgeden diğerine taşınan kaya) ev sahipliği yapıyor. Yaklaşık 10 bin yıl önce bölgeye geldiği tahmin edilen kaya; 16 bin 500 ton ağırlığa, 9 metre yüksekliğe ve 41 metrelik uzunluğa sahip. Kasaba aynı zamanda adını da bu kayadan alıyor. Bölgede uzun süre yaşayan Kara Ayak adlı Kızılderili kabilesinin dilinde "Okotoks" kelimesi "Büyük kaya" anlamına geliyor. Diğer yandan kabilenin kaya hakkında ürettiği çok sayıda efsane bulunduğu da biliniyor. Şifa verdiğine ve "ayağa kalkıp yürüdüğüne" inanılan kaya, kabile tarafından kutsal olarak kabul ediliyor. Bu efsanelere atıf yapan pek çok kişi, sosyal paylaşım sitelerinde uydunun Okotoks'a düşmesinin tesadüf olamayacağını ve taşın yarattığı "manyetik çekim alanının" olayda etkili olduğunu savunuyor.